WOORDENLIJST | CONTACT

Veel gestelde vragen

Kennis creëren

• Wat moet het onderzoek opleveren?
  

  Het theoretisch kader en de kernbegrippen worden gebruikt om het proces van kennis creëren zoals zich dat in de praktijk van school en opleiding afspeelt te categoriseren en te beschrijven.
  
  Stel bijvoorbeeld dat een opleiding en school samen geïnteresseerd zijn in het verloop van het proces van kennis creëren in een leergroep van studenten, mentoren uit de school en opleiders van een instituut. Daartoe worden een paar bijeenkomsten van de leergroep op tape opgenomen en de gesprekken worden uitgetikt. Met behulp van een begrip als interactie kan vervolgens in kaart gebracht worden hoe de communicatie in deze groep verloopt en welke patronen daaronder zitten. Als dat voor meerdere bijeenkomsten gebeurt zouden we achter patronen kunnen komen die helpen van een leergroep een kennis construerende groep te maken.
  
  Die patronen kunnen we vertalen in methodieken die helpend zijn om kenniscreatie tussen studenten, mentoren en opleiders op gang te brengen. En dat is wat het onderzoek van het lectoraat uiteindelijk op moet leveren: hoe vindt kennis constructie plaats en welke rol spelen de behoeften van de lerenden (leerlingen, studenten, leerkrachten) daarin? De exacte onderzoeksvragen van het lectoraat staan overigens op pagina 30/31 van de publicatie ‘Kantelende Kennis’.

• Er komt momenteel veel op opleiders af. Wat hebben zij aan het onderzoek?
  

  Een valkuil is dat we meegezogen worden in de waan van de dag die binnen de opleidingen nu weer eens te maken heeft met competentiegericht opleiden, dan weer met majors en minors en dan weer met flexibiliteit. We denken juist dat door onze bijdrage een bijdrage wordt geleverd waardoor een fundamentele doordenking van leren en ontwikkelen mogelijk wordt.
  
  Bijvoorbeeld de valkuil teveel tegemoet te komen aan de vraag uit de opleidingen en van de opleiders om direct toepasbare en bruikbare activiteiten. Opleiders zijn soms toch echte doeners maar de opdracht van lectoren is nu juist daar een andere draai aan te geven.
  
  Bijvoorbeeld de valkuil als lectoren te veel antwoorden te gaan geven terwijl de opdracht nu juist is opleiders en leerkrachten te helpen meer vragen te gaan stellen.
  

• Op verschillende plaatsen schrijven jullie in Kantelende Kennis over 'verleiden' tot kennis creëren. Verleiden heeft voor mij iets ongelijkwaardigs. Als de relatie gelijkwaardig is hoeft er niet verleid te worden.
  

  De metafoor 'verleiden' tot kennis creëren gebruiken we met dank aan Josef Kessels: je dwingt de ander niet, maar je maakt kennis creëren tot een niet te weerstane uitdaging. Zoals een goede leraar soms in staat is verwondering bij leerlingen te wekken, dat ze niet anders kunnen: ze zullen en moeten alles van het onderwerp weten. Ze willen er alles over lezen, ze willen er over praten, ze gaan zelf op onderzoek uit. Het onderwerp laat hen niet meer los.

  Ongelijkwaardig? Misschien wel, maar de pedagogische relatie is door de ervaringsoorsprong van de volwassene soms asymmetrisch. En ook tussen volwassenen kan dat spelen. Een voorbeeld. Bij het schrijven van "Kantelende Kennis" stuitten we regelmatig op vragen waar we niet zo een-twee-drie een antwoord op konden formuleren. Bijvoorbeeld: "Wat is eigenlijk kwaliteit". Bestaat dat eigenlijk wel? Zo ja, hoe weten we dat dan? Hoe herken je die? Is kwaliteit subjectief of objectief? En als het alleen subjectief is, hoe weten we dan dat het bestaat? En als het objectief is, waarom geeft iedereen daar dan een andere definitie aan? Etc.

  Wanneer dergelijke vragen in verband staan met datgene wat je ter harte gaat (bijvoorbeeld het vernieuwen van de opleiding), dan kunnen ze - als je daarvoor ontvankelijk bent - helemaal met je aan de haal gaan. Ze intrigeren, laten we je niet meer los. Je moet erover nadenken, erover praten! Je verliest op bepaalde momenten alle besef van tijd en ruimte. Dit verschijnsel kent  iedereen wel en is nauw verbonden met begrippen als (intellectuele) nieuwsgierigheid, intrinsieke motivatie en 'state of flow' die we uit de motivatiepsychologie kennen. Hier is van het ervaren van (sociale) verplichtingen geen sprake. Ook psychologische basisbehoeften (relatie, competentie, autonomie) vormen niet het  motief waarom je je zo met het onderwerp bezighoudt. Het onderwerp zelf heeft je geraakt en laat je niet meer los.